इलाम, ५ जेठः हामी आज अपरा एकादशी व्रतको बारेमा चर्चा गर्छौँ । हिन्दुधर्मका विभिन्न चाडपर्वहरुमध्ये एकादशीलाई पनि प्रमुख एक पर्व मानिन्छ । अधिकमास सहित एकादशी २६ वटा छन् । प्रत्येक वर्ष २४ वटा एकादशी दोहोरिन्छन् भने बाँकी २ वटा एकादशी ३÷३ वर्षमा आउने मलमासमा पर्ने गर्दछ । ज्योतिष शास्त्रका आधारमा एक महिनामा २ वटा पक्षहरु हुन्छन् । १ कृष्ण पक्ष र २० शुक्ल पक्ष । यही १५ वटा तिथि भएको दुइ पक्षमा एक एक वटा एकादशीहरु पर्दछन् । प्रत्येक पक्षको एघारौँ तिथिलाई एकादशी भनिन्छ । धर्म ग्रन्थहरुमा एकादशीको दिन भोजन नगर्नु र व्रत गर्नु भनिएको छ । व्रत गर्नाले शारिरिक तथा मानसिक सबै तनावबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ ।
आजको एकादशी को विशेषता के छ त रु यसको बारेमा चर्चा गरौँ । एकादशीकोे कथामा पञ्चपाण्डवहरु बनबास गएको बेलामा भगवान् कृष्ण भेट्न जानु भएको र त्यहीँ नै एकादशीहरुको महिमाको वर्णन गरिएको छ । एकादशी व्रत को विधान सजिलो र वनवास जाँँदा पनि गर्न सकिने भएकाले भगवान् कृष्णले एकादशीको व्रत गर्नु भनेर पाण्डवहरुलाई भन्नुभएको छ । भगवान् कृष्णलाई युधिष्ठिर जीले सोध्नुभयो हे भगवान् ज्येष्ठ कृष्ण पक्षको एकादशीलाई कुन नामले पुकारिन्छ र यस एकादशीको महत्व कस्तो बताउनुहोस् न रु
युधिष्ठिर जीको यस्तो प्रश्नलाई सुनेर भगवान् कृष्णले भन्नु भयो ः – हे , राजन् ज्येष्ठ महिनाको कृष्ण पक्षमा पर्ने एकादशीलाई अपरा एकादशी भनिन्छ । यस एकादशीले विशेष महत्व बोकेको छ । अन्य एकादशीमा भन्दा यस एकादशीमा मानिसले जानी नजानी गरेका पापहरु नाश गर्ने क्षमता रहेको मानिन्छ । ब्रह्महत्या, भ्रुण हत्या, जस्ता अपराध गरेका मानिसहरुलाई पनि यस एकादशीको उपासनाले पवित्र बनाउँछ । यस एकादशीको व्रत गर्नाले दुष्ट आचरण गर्ने मानिसहरु पनि पनि पवित्र हुने र सबै पाप नाश हुने मान्यता रहेको छ । यस एकादशीको उपासना गर्नाले मोक्ष समेत पाइन्छ ।
हे युधिष्ठिर १ झुटो बोल्ने, झुट कुरामा यो सही हो भनेर साक्षी बस्ने तथा व्यापार व्यवसायमा तौलमा ठगी गर्ने मानिसलाई पनि यस एकादशीको उपासनाले पवित्र बनाउँछ । यती मात्र नभई अशुद्ध वेद पढ्ने अथवा वेदको सार स्वर नमिलाई वा अक्षर चपाई पढ्ने वालाको पनि पाप यस एकादशीले नाश गर्दछ भनेर बताईएको छ । जो ब्राह्मण वैदिक मतको खण्डन गरि नास्तिक शास्त्रहरुको प्रचार प्रसार गर्दछ , वेदको विरोध गर्दछ त्यस्तालाई पनि अपरा एकादशीले कल्याण गर्दछ । यसैगरि गुरुसँग शास्त्र अध्ययन गरि जसले पछि गएर गुरुको नै निन्दा गरि उग्र पाप गर्दछ त्यस्तो व्यक्ति पनि यस एकादशीको उपासना गरेर स्वर्गमा जान सक्दछ ।
यसै गरि यस एकादशीको महिमालाई बताउँदै भन्नुहुन्छ । कार्तिक महिनामा पुष्करमा गएर नुहाँउदा जुन पुण्य मिल्दछ । त्यही पुण्य यस एकादशीको महिमा सुन्नाले मिल्दछ । पितृहरुलाई तृप्त गर्नको लागि गंगामा गएर पिण्डदान गर्नाले जुन फल मिल्दछ , त्यही फल अपरा एकादशीको कथा सुन्नाले मात्र नै पाइन्छ । सिंह राशिमा बृहस्पति भएको समयमा गौतमी नदीमा गएर स्नान गर्नाले जस्तो फल पाइन्छ, ती सबै फल अपराको उपासनाले नै पाउन सकिन्छ । यसका त धेरै ठूलो महत्व रहेको छ । फागुन महिनामा केदारनाथको दर्शन र बद्रीनाथमा गएर तपस्या गर्नाले जुन फल पाइन्छ, त्यही फल नै अपराको उपासनाले मिल्दछ । सूर्यग्रहण लागेको समयमा कुरुक्षेत्रमा स्नान गरि सुन आदी वस्तु दान गर्दा मिल्ने पुण्य भन्दा धेरै पुण्य अपरा एकादशीको उपासनाले मिल्दछ । यस्ता अनैकौँ वर्णन नै गर्न नसकिने पुण्य यस एकादशीको हुने भएकाले यस एकादशीलाई निकै महत्वपूर्ण एकादशी मानिन्छ । भन्ने कुरा एकादशी माहात्म्यमा उल्लेख गरिएको छ ।
