काठमाडौँ । नेपालबाट भारततर्फ निर्यात हुँदै आएको नेपाली चियामा फेरि अवरोध सिर्जना भएको छ। भन्सार प्रक्रिया पूरा गरी भारत पुगेको चियालाई भारतीय आयातकर्ताहरूको गोदाममै रोकेर बिक्री–वितरण गर्न नदिइएपछि नेपाली चिया क्षेत्र पुनः समस्यामा परेको हो।नेपाल चिया उत्पादक संघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष एवं चिया निर्यातकर्ता शिवकुमार गुप्ताका अनुसार नेपाल र भारत दुवैतर्फका भन्सारबाट जाँचपासलगायत आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरेर पठाइएको चिया भारतीय आयातकर्ताको गोदाममा पुगेपछि रोकिने गरेको छ। भारतीय चिया बोर्डले त्यहाँका आयातकर्ताहरूलाई नमुना परीक्षणको रिपोर्ट नआएसम्म चिया बिक्री नगर्न निर्देशन दिएपछि चिया गोदाममै थन्किएको हो। नेपालबाट विश्व व्यापार संगठन (डब्लुटीओ) को मापदण्ड र गुणस्तर अनुरूप प्रयोगशाला परीक्षण गरेरै चिया निर्यात हुने गर्दछ। यसअघि भारतीय प्रयोगशालाबाट स्वीकृत भएको नमुना परीक्षणको रिपोर्टले तीन महिनासम्म वा निश्चित परिमाणसम्मको चिया निर्यातका लागि मान्यता पाउने गरेको थियो। तर, अहिले भारतीय चिया बोर्डले आयातकर्ताहरूलाई हरेक पटकको ढुवानीमा अनिवार्य नमुना परीक्षणको रिपोर्ट कुर्नुपर्ने र रिपोर्ट नआएसम्म चिया बिक्री गर्न नपाउने नियम लगाएको छ। कानुनी रूपमा नेपाली चियामाथि पूर्ण प्रतिबन्ध नलगाइए पनि भारतीय चिया बोर्डले घुमाउरो तरिकाले नेपाली चियाको आयातलाई निरुत्साहित गर्न खोजेको उपाध्यक्ष गुप्ताको आरोप छ। भारतीय चिया उत्पादकहरूको दबाबका कारण त्यहाँको बोर्डले आफ्नो आन्तरिक उत्पादनलाई संरक्षण गर्न यस्तो कडा नीति लिएको नेपाली निर्यातकर्ताहरूको बुझाइ छ।
- व्यवसायीलाई दोहोरो मार
भारतीय आयातकर्ताहरूले चिया प्राप्त गरी आफ्नो गोदाममा राखेर बिक्री गरेपछि मात्रै नेपाली व्यवसायीलाई भुक्तानी दिने गर्दछन्। तर, सिलिगुढी र कोलकाता लगायतका क्षेत्रमा रहेका भारतीय गोदामहरूमा चिया रोकिएर बिक्री हुन नसकेपछि नेपाली निर्यातकर्ताहरूले समयमै भुक्तानी पाउन सकेका छैनन्। चिया रोकिने डरले भारतीय आयातकर्ताहरू स्वयं पनि नेपालबाट चिया किन्न हच्किरहेका छन्।
